"Ибо в том, что я пишу и создаю сегодня и буду сотворять завтра, вижу незримую поддержку и улыбку моего страстного, непутевого, горячего в поступках и желаниях, страстях и бедах человеческих, моего незабвенного отца. Может, таким образом облегчу перед ним свою вину, и маленькая девочка с непослушными косами, заплетенными его добрыми руками, перестанет молчаливо заглядывать мне в самую душу".

Ирина ШАТЫРЁНОК, "Старый двор".
Вы тут: Главная»Рубрики»Писатели»В Союзе писателей Беларуси»

Вельмі цікава: "Крумкач" на сняданак, або Казкі Алены Стэльмах пра самую сябе"

25/03/2017 в 14:03 из инета чиновники от литературы
 

 
“Крумкач” на сняданак, або Казкі Алены Стэльмах пра самую сябе

Дык каго ж можна лічыць пісьменнікам?

 

Паўторнае пісьмо ў праўленне Саюза пісьменнікаў Беларусі  

 

Праўленню ГА «СПБ» ад гал. рэдактара газеты

«Рэкламны Дзяржынск» Германовіча А.Ф. 

 

Паважаныя члены Праўлення!

 

Звяртаюся да вас з нагоды майго пісьма, дасланага вам 3 гады таму. Яно датычылася Алены Стэльмах. У тым пісьме я, ад імя свайго і чытачоў нашай газеты, задаваў пытанне, на якіх падставах яна была прынята ў ваш Саюз. (Тэкст таго пісьма прыводзіцца ніжэй). Але тады я не атрымаў адказу. І вырашыў, што ў вас і без гэтага шмат спраў: пэўна, абмеркавалі яго сярод сваіх калег, зрабілі нейкія высновы – ну і добра, дастаткова.

 

Аднак нядаўна мы даведаліся, што, аказваецца, пісьма ніхто і не бачыў. Акрамя тагачаснага першага намесніка старшыні вашага Саюза Г.Пашкова, які паклаў яго ў стол і нікому не паказваў. Толькі пасля адстаўкі Пашкова, калі пачалі перабіраць яго паперы, пісьмо знайшлі; ды Стэльмах заявіла, што пісьмо – гэта нечыя ананімка, і такога Германовіча наогул не існуе (гэта пры тым, што мы некалі 4 гады разам працавалі ў раённай газеце!).

 

І ўсё ж вы разабраліся, што такі чалавек – не прыдумка, а рэальная асоба, а “зверху” на гэты раз паступіла распараджэнне, каб на пісьмо далі адказ. Аднак… З моманту, як пісьмо знайшлося, мінула паўтары месяцы, а мне нічога не прыйшло. Хаця заканадаўствам устаноўлены пэўны тэрмін, за які арганізацыя павінна адказаць, і ён мінуў і гэты раз. Зразумела, нам стала крыўдна.

 

Напэўна, зноў дасылаць пісьмо няма сэнсу – не адкажаце. Таму зараз пішу вам на эл. пошту, і адначасова размяшчу гэты новы зварот да вас на сайце нашай газеты, каб была нейкая публічнасць. Тым больш, што за гэтыя 3 гады з”явіліся і іншыя пытанні з нагоды дзейнасці А.Стэльмах.

 

Але найперш прывяду, для яснасці, тэкст таго даўняга, пакладзенага пад сукно, пісьма, яшчэ раз (у мяне яно захавалася толькі часткова, таму магчыма не 100%-я дакладнасць):


 

27 января 2014г.    

 

Правлению ОО «СПБ» от

 

Уважаемые члены Правления! Беспокою вас, надеясь получить необходимые для нашей газеты разъяснения.

 

Дело в том, что наряду со своей основной задачей – размещением рекламы, наша газета печатает для широкого круга читателей различные справочные и познавательные материалы о своём районе. В данном случае я и соавторы работаем над обзорной справочной статьей «Пісьменнікі і паэты Дзяржыншчыны”. Разумеется, будут в ней и давно известные люди, и совсем новые.

 

Некоторая часть из них – члены Союза писателей (в т.ч. СССР). Их литературные достижения не вызывают сомнений. Однако в отношении одного человека, члена ОО «СПБ», у нас возникли вопросы. Мы имеем в виду Елену СТЕЛЬМАХ,  которая вступила в ваши ряды около полутора лет назад.

 

Елена Стельмах, Кабардино-Балкария, октябрь 2012г. (фото с блога Е.Стельмах)

 

Причина такая: Е.Стельмах известна нам как журналист, но как писателя мы её совершенно не знаем. Да, она публиковалась в некоторых книгах – коллективных сборниках на лесную тему (сборники эти составлялись из публикаций в «Лесной газете», которую Е.Стельмах в своё время возглавляла). Но там под её подписью были обычные, простые журналистские статьи, а никак не лит.произведения.  

 

Таким образом, литературных произведений у Е.Стельмах попросту нет (кроме, возможно, каких-то неопубликованных юношеских стихов, которые пишут все), поэтому, на наш взгляд, она не может считаться писателем. Или, получается, что-то изменилось в условиях приёма в СПБ, и теперь туда можно вступить просто журналистам, публицистам? Не хотелось бы в это верить.

 

Раз уж зашла речь о Е.Стельмах, выскажу заодно и другие соображения. Например, то, что она, не будучи литератором в традиционном понимании, тем не менее, является... самым известным писателем в Дзержинском районе! Благодаря активной самопропаганде. О том, что она член вашего Союза, Стельмах много раз по поводу и без повода упоминала в дзержинской районной газете, которую до недавнего времени редактировала (на этой странице из «районки», которую я приложил для примера, и которую редактор полностью посвятила самой себе, об этом говорится даже три раза; под интервью стоит подпись её дочери – В.Наумова).

 

О себе как о писателе Елена Стельмах напоминает везде. Где только можно отмечает, что она автор четырёх книг (умалчивая, что на самом деле это просто те самые коллективные сборники, под обложкой каждого из которых поместился не один десяток авторов, и где обычные газетные статьи).

 

Ни о каком другом местном литераторе в районе столько не пишется и не говорится – рукой и устами самой Е.Стельмах (само собой, без указания литературных произведений, которых у неё нет). Но люди-то понимают, что это – профанация, что на самом деле она не писатель. И среди них, разумеется, постоянно обсуждаются вопросы: а тех ли, кого нужно, принимают в Союз писателей Беларуси? И по каким причинам? Получается, репутации Союза наносится вполне ощутимый урон.  

 

Раньше мы не могли понять, как она стала заслуженным журналистом Беларуси (ведь для этого нужно действительно иметь значительные заслуги). Теперь вопрос: за что её приняли в Союз писателей?

 

Но, невзирая на указанные моменты, разместить данные о Е.Стельмах в своей газете мы всё-таки должны: не так много имеется ныне живущих членов Союза писателей, связанных с нашим районом (всего несколько). Но просто упомянуть её фамилию не получается: нужно напечатать о ней, как и о каждом, около 10-15 предложений сопроводительного текста. Если у вас о Е.Стельмах другое мнение, то, пожалуйста, объясните, что же нам о ней сообщать, будем очень благодарны.

 

Подпись, адрес, телефоны.


 

Вось такое пісьмо было адпраўлена ў ваш адрас 3 гады таму. Што ж з таго часу змянілася ў творчасці А.Стэльмах? Аказваецца, у яе з”явіліся, нарэшце, літаратурныя творы! Гэта кніжка – дакладней, кніжачка, з казкай “Дуб і крумкач”. Ну, і яшчэ адна, у суаўтарстве з дзецьмі, – “В гостях у Франциска Скорины”. Творы невялікія, даволі шэрыя (пра іх мастацкія якасці скажу далей). Наколькі ведаю, больш ніякіх – менавіта літаратурных, сачыненняў у яе няма (ці не надрукавана).

 

А вось тое ж шырокае самаўсхваленне працягваецца яшчэ больш. Яе бачым цяпер не ў Дзяржынску і раёне, а ў сталічных літаратурных гасцёўнях, на тэлебачанні (у праграмах “Вялікі сняданак” і г.д.), на розных сустрэчах з чытачамі, чуем па радыё. У Інтэрнэце яна з размахам вядзе “Блог Елены Стельмах. Мир писателя”; дык такую аб”ёмную і падрабязную старонку ў Сеціве мае мала хто са знакамітых аўтараў.

 

Пра яе пішуць розныя газеты, нават цэнтральныя (“СБ – Беларусь сегодня”). Возьмем пару нядаўніх публікацый.  У газеце “Прысталічча” (18.09.2016г.) ў артыкуле “Што яднае Алену Стэльмах і графа Чапскага” чытаем пра яе:

 

«…вядомая дзіцячая пісьменніца… з-пад пяра гэтай надзвычай таленавітай жанчыны ў апошнія некалькі гадоў выйшаў цэлы шэраг цікавых твораў, разлічаных на дзяцей і падлеткаў (на самой справе толькі тыя 2 казкі. – Аўт.), …у тым ліку і чытачоў замежжа».

 

У “Мінскай праўдзе” (18.02.2017г.) у артыкуле “Алена Стэльмах: Шчаслівы той, хто не стаіць на месцы” ва ўступе сказана:

 

«…Аўтар і суаўтар кніг: «Лесные дороги подвига»,«Глубокские вершины», «Земляки. 65 созидательных лет Дзержинщины», «Зачараваны Беларуссю» і інш. Творы друкаваліся ў літаратурных часопісах Казахстана, Кабардзіна-Балкарыі, Таджыкістана. Ёсць пераклады на іншыя мовы. Заслужаны журналіст Беларускага Саюза журналістаў. Першы намеснік старшыні Саюза пісьменнікаў Беларусі – член Саюза пісьменнікаў Беларусі».  

 

Ну, і далей у гэтым артыкуле – высокія словы і эпітэты пра “шматлікія сустрэчы з чытачамі”, пра “талент, які заўсёды трэба трымаць у “тонусе”, пра “добра вядомыя вам мае кнігі”, пра тое, што “ў літаратуры яна сталы аўтар”, што “для пісьменніцы Алены Стэльмах творчы настрой – бы тая асалода”  і г.д.

 

Вось так і не інакш. Але падрабязная размова ў тым і другім артыкулах вядзецца толькі пра гэтыя дзве казкі, названыя вышэй. Бо іншага ў яе проста няма. Пра іх жа яна распавядае ва ўсіх іншых месцах. І што, двух маленькіх твораў дастаткова, каб так усхваляцца? На яе шчасце, ніхто яе казак пра самую сябе не правярае, у нас прынята верыць пісьменнікам (ды такім не варта). Тут хацелася б папракнуць і сваіх калег-журналістаў, якія так давяраюцца словам словам самапіяршчыцы.

 

Ну добра, скажа хто-небудзь, ёсць жа знакамітыя аўтары аднаго твора; можа, Стэльмах якраз такая?.. Зусім не. Найперш, яна сама ўпарта называе сябе аўтарам шматлікіх кніжак, “цэлага шэрагу твораў”.

 

А тыя 2 казкі, што выдадзеныя… Пачнём з “В гостях у Франциска Скорины”, якая пазначана псеўданімам Ева Нэмм (ці НЭММ). Дык гэтую  кніжку проста сорамна чытаць, настолькі прымітыўная. (Я выказваю асабісты пункт погляду на яе творы; магчыма, усё не так дрэнна?). Цяпер “Дуб і крумкач”. Найперш, даўно вядомы сюжэт. Набярыце ключавыя словы ў інтэрнэце “дуб” і //ворон//, //орёл// або нават //орешник//, //лодырь//, і вы ўбачыце нямала падобных казак, у асноўным народных. Казка Стэльмах нічым арыгінальным не вызначаецца, да нудоты традыцыйная. Мала дынамічнасці, не бачна свежасці вобразаў і выразаў, мова грувасткая, цяжкаватая (што наогул характэрна для стылю гэтага аўтара). Чым тут хваліцца? Такія казкі складаюць для сваіх дзяцей, пісьмова або вусна, тысячы хатніх гаспадынь нашай краіны.

 

Яшчэ ўсюды ўпамінае яна пра пераклады яе твораў на казахскую, таджыкскую, к.-балкарскую мовы. Яны, можа, ёсць, але гэта, я лічу, пераклады не літаратурных сачыненняў, а нейкіх яе дарожных нататкаў (некаторыя бачыў  яшчэ ў нашай “раёнцы”), бо яна наведвала К.-Балкарыю, падтрымлівае сувязі з рознымі пісьменнікамі СНД.

 

Хаця, прабачце, нейкая літаратурная публікацыя на замежнай мове ў яе ёсць. Пра гэта напісала А.Стэльмах ў сваім блогу. У казахскім часопісе, як яна сцвярджае, надрукавана апавяданне “Ленка і Генка”. Дык пачытайце яго на беларускай у гэтым блогу. Нават чалавеку, далёкаму ад літаратурнай крытыкі, стане зразумела, наколькі яно слабое, неглыбокае, бездапаможнае па мове і вобразах. Бадай, нават на звычайны нарыс для раённай газеты зусім не цягне, а тут – замежны літ. часопіс? Ну, дзіва!

 

Нават па назвах яе “шматлікіх кніжак” бачна, што гэта проста інфармацыйныя, публіцыстычныя выданні. Праўда, ёсць кніжка з паэтычнай назвай – “Зачараваны Беларуссю” аўтара В.Цыдзіка, дзе Стэльмах – суаўтар. Дык гэта ж фотаальбом. Ад Стэльмах-“пісьменніцы” там толькі каля дзясятка вершаваных радкоў. І з-за гэтага трэба ўсюды шумець, што яна суаўтар гэтай кнігі – пры тым падразумяваючы і намякаючы, быццам там нейкі сур”ёзны тоўсты раман?    

 

І вось яна ў вас – на важнай кіруючай пасадзе… Спадзяёмся,  Саюз зрабіў правільны выбар. Хаця ад яе кіраўніцтва нашай дзяржынскай раённай газетай у многіх засталіся не лепшыя ўражанні, а мясцовыя ўлады не працягнулі з ёй кантракт. Затым Стэльмах стала намеснікам дырэктара выдавецкага Дома “Звязда”, дзе, мы чулі, была заўважана ў чымсьці нядобрым; яе звольнілі, і доўгі час яна наогул была без ніякай працы.

 

Ды гэта ўжо іншая тэма. Нам жа ўсяго толькі хацелася б, каб вы звярнулі ўвагу на самапіяр – і яе, і, магчыма іншых самаўлюбёных творцаў, каб усё ж-такі прапагандаваліся імёны сапраўдных і часта сціплых і не ўмеючых сябе належным чынам паказаць, аўтараў, а не тых, хто займаецца самапрапагандай. Павінен жа Саюз несці нейкую хаця б маральную адказнасць за паводзіны яго ўдзельнікаў.

 

Магчыма, я ў нечым (ці ў многім) памыляюся, прашу прабачэння. Урэшце, падобныя праблемы могуць быць у кожнай творчай арганізацыі. Выдатных вам твораў, удачы ў справах!                                                            

 

З павагай  Германовіч Аляксандр Фёдаравіч.

«Рэкламны Дзяржынск»

Опубликовано: 21.03.2017


 

P.S.:

 

1. «По Сеньке и шапка» (народная поговорка).

 

2. Кандидатуру А.Стельмах на должность заместителя Чергинца на послесъездовском Пленуме СПБ предложил Александр Карлюкевич. Уже замминистра первым взял слово и сказал примерно следующее: нужно, чтобы в руководстве писательской организации были женщины, и предложил Е.Стельмах, которая в бытность работы А.Карлюкевича в «Звязде» была его заместителем. Также она была его замом в Минской городской писательской организации СПБ. 

 

А.Новікаў

Оставить комментарий (3)
Система Orphus

Нас считают

Откуда вы

free counters
©2012-2017 «ЛитКритика.by». Все права защищены. При использовании материалов гиперссылка на сайт обязательна.